است . وى با هدف رد و انكار فرقه‌هاى اسلامى غير از گرايش خود ( اهل حديث ، راى و اشاعره ) ، دست به خلق اين اثر زده است . برخورد وى نيز دربارهء فرقه‌هاى اسلامى به ويژه شيعيان تعصب‌آميز بوده ، به گونه‌اى كه در بيان تاريخ و انديشه ، رسالت گزارش‌گرى خود را به كلى فراموش كرده و تلاش اصلى خود را در شكست رقيبان فكرى صرف كرده است . نويسنده اگرچه فرقه‌هاى غالى را از فرقه‌هاى اسلامى خارج دانسته و آنان را در جرگه فرقه‌هاى شيعى به حساب نمىآورد ، اما در ريزنگى كردن اختلاف شيعيان با دست باز عمل كرده و از فرقه‌هايى به نام هشاميّه ، يونسيّه ، زراريّه ، شيطانيه نام برده و عقايدى را به آنها نسبت داده كه مورد قبول بزرگان شيعى نبوده و نيست . « 1 » تعصب و يكسونگرى او در رد فرقه‌هاى غيرخودى به اندازه‌اى است كه ، همكيش او يعنى فخر رازى دربارهء وى مىنويسد : « وى داراى تعصب شديد بوده و ديدگاه‌هاى فرق را بدان صورت كه بوده‌اند بيان نكرده است . » « 2 » بنابر ديدگاه يكى از پژوهشگران تاريخ اسلام ، روى كار آمدن آل بويه و گسترش نفوذ شيعه و معتزله در بغداد ، در نگارش كتاب و عقده‌گشايى او از فرقه‌هايى چون معتزله و شيعه بىتاثير نبوده است . « 3 » جهت‌دارى متعصبانه وى موجب شده كه حتى كوثرى در مقدمه خود بر اين كتاب ، بعد از ستايش از مؤلف آن ، وى را تندمزاج و گزارش‌هاى او را دربارهء فرقه‌ها ، برگرفته از دشمنان آنها بداند . « 4 »

--> ( 1 ) . نك : الفرق بين الفرق ، ص 70 - 71 . ( 2 ) . نك : مقدمه ، بر ترجمه اين اثر ، محمد جواد مشكور ، با عنوان « تاريخ مذاهب اسلام » ، ص 13 ، رد عقايد او را دربارهء شيعه نك به : امينى ، عبد الحسين ، الغدير ، ج 3 ، ص 51 به بعد . ( 3 ) . جعفريان ، منابع تاريخ اسلام ، ص 313 ، نقد اين كتاب را دربارهء فرقه‌هاى شيعى نك : امينى ، الغدير ، ج 3 ، ص 91 به بعد . ( 4 ) . الفرق بين الفرق ، ص 7 ، با مقدمه محمد زاهد كوثرى .